Blog | AI-oplossingen voldoende laten aansluiten? Betrek de patiënt!

ProfielfotoNicole Somsen 17-11-2025
235 keer bekeken

Het afgelopen jaar heeft Nicole Somsen zich beziggehouden met wat AI kan betekenen voor de zorg en hoe patiënten hierbij betrokken worden. AI lijkt dé oplossing voor problemen als vergrijzing, personeelstekort en administratiedruk. Maar werkt dat echt zo? En krijgt de patiënt wel genoeg stem?

In deze blog neemt projectleider Nicole Somsen je mee in haar bevindingen en de plannen voor het komende jaar!

"Dat we de zorg anders moeten gaan inrichten om het toekomstbestendig te houden, is niet nieuw. Daar schreef ik ook in mijn vorige blog over. AI kan daarbij helpen. Het wordt zelfs gezien als het ‘redmiddel’ om de administratiedruk tegen te gaan, betere diagnoses te stellen en voorspellingen voor ziektes te doen. Zo is AI binnen de diagnostiek al in een ver stadium. En wordt het ingezet in communicatie met patiënten, door chatbots. Ook ter ondersteuning thuis of in verpleeghuizen, zoals met zorgrobots. Er wordt daarnaast volop geëxperimenteerd om het in te zetten bij administratieve werkzaamheden. Vaak met de gedachte (of hoop) dat het tijd kan besparen.  

De grote uitdagingen  

Veel ontwikkelingen met grote uitdagingen. Bijvoorbeeld in de acceptatie en implementatie van AI-oplossingen. Daadwerkelijke implementatie is nog steeds minimaal en maar een klein percentage van AI-oplossingen bereikt de praktijk. Klinische validatie in de praktijk is nog beperkt, werkt het goed en veilig? En zijn de trainingsdata voldoende representatief zodat het uiteindelijke model breed ingezet kan worden? De daadwerkelijke meerwaarde en impact van AI-oplossingen is vaak onduidelijk, het sluit niet aan of het lost geen problemen op. Maar ook: hoe is de AI tot een bepaalde voorspelling of besluit gekomen? Dit is soms moeilijk te doorgronden door de complexiteit van AI-systemen.  

Patiënt bij ideevorming  

Voor een goede opschaling van AI moeten we ook de patiënt al bij de ideevorming betrekken. Zonder de patiënt te betrekken, loop je het risico dat AI-oplossingen onvoldoende aansluiten bij de praktijk. Het effect op de patiënt komt vaak pas laat aan het licht. Om als patiënt een goede bijdrage te kunnen leveren, is het wel belangrijk dat die enige basiskennis heeft over AI. Hoe werkt AI? Welke impact heeft het in de zorg? Welke vragen kan ik als patiënt stellen? Maar ook vertrouwen en transparantie in AI-gebruik bij patiënten is van belang voor de acceptatie en implementatie.  

Onderzoek onder patiënten 

Er zijn veel aannames over wat patiënten nodig hebben. We starten daarom dit najaar met een patiëntonderzoek binnen ons zorgpanel waar meer dan 20.000 patiënten in zijn vertegenwoordigd. We vragen ze naar ervaringen met AI in de zorg en willen weten wat de informatiebehoefte van patiënten is. Met die input kijken we wat er aan communicatierichtlijnen nodig is en zetten we nieuwe activiteiten op. Begin 2026 publiceren we de uitkomsten. Het geeft ons hopelijk ook veel inzichten die we kunnen gebruiken in gesprekken met de praktijk.  

Toolkit en e-learning over AI 

Daarnaast gaan we onze producten meer onder de aandacht brengen. Zo is er een praktische toolkit die ingezet kan worden door projectgroepen die met AI bezig zijn of hier mee bezig gáán. Het doel van deze toolkit is om aandacht te geven aan ethische principes die bij AI komen kijken en die om te zetten naar vereisten voor een AI-toepassing. Dit kan door waarde-dialogen te voeren tussen bijvoorbeeld zorgverlener, patiënt en leverancier. Verder hebben we een AI-leerlijn ontwikkeld voor patiënten en patiëntvertegenwoordigers. Deze e-learning draagt bij aan goede basiskennis over AI in de zorg en welke vragen patiënten kunnen stellen aan de ontwikkeltafel. Bekijk hier onze producten.  

Van elkaar leren

Verder blijven we kennisdelingssessies organiseren voor patiëntenorganisaties. Hier delen AI-experts praktijkvoorbeelden en geven we patiëntenorganisaties die bezig zijn met AI een podium. Op deze manier hopen we ook dat samenwerking meer wordt opgezocht en er wordt geleerd van goede voorbeelden die er al zijn.   

Afbeeldingen

Leernetwerk Digitale Zorg is een initiatief van Vliegwiel, een programma van Patiëntenfederatie Nederland

Cookie-instellingen